Years ago, I profiled a theater designer who had just created 200 sumptuous costumes from garbage bags. Green, rose, black, white, sky blue, and see-through—the plastic was pliable and it pleated, flounced, puffed, fluffed, and glowed with reflected light. The title of that long-ago theater production was 33 Scenes on the Possibility of Human Happiness. From trash to the sublime, plastic was cheap, durable, endlessly protean, and astonishingly beautiful. Christo would agree.

How could that loveliness be linked to what seems its ugly opposite: the contortions and distortions that chemicals in plastic may have bequeathed us? The stunted testicles in fish and alligators; girls blooming breasts and pubic hair at an eerily young age; the steadily rising numbers of human males born with abnormal urethras; climbing rates of testicular and breast cancer; declining sperm counts. Not to mention the death of wildlife, particularly seabirds that mistakenly feast on discarded plastic. Those garbage-bag ball gowns are now married in my mind with a photo of a Laysan albatross whose belly, slashed open by biologists, was jammed with 306 pieces of plastic flotsam—a surreal bird version of a junkyard.

continue reading article

Het zwerfvuil in de oceanen en zeeën bestaat vooral uit plastic. Flessen en tassen van dit materiaal vormen wereldwijd meer dan 80 procent van het afval in open water. Op sommige plaatsen, zoals in de Middellandse Zee, is de sigaret echter ook prominent aanwezig.

Dat staat in een onderzoek dat de VN-Milieu-instantie UNEP heeft opgesteld, in samenwerking met de milieuorganisatie Ocean Conservancy. De resultaten werden maandag gepubliceerd tijdens Wereld Oceanen dag.

De oceanen raken steeds verder vervuild. In totaal werd in het afgelopen jaar meer dan 6,4 miljoen ton afval in zee gekiept. ,,Afval in zee is een van de grootste gevaren voor onze oceanen en het is volledig te voorkomen”, zei een woordvoerder van Ocean Conservancy, die opriep tot actie.

Tussen 1989 en 2007 zijn meer dan 25 miljoen sigaretten in zee gegooid, berekenden de opstellers van het onderzoek. Ruim 9 miljoen plastic zakken, een even groot aantal deksels en nog eens zoveel dozen vonden hun weg naar de oceaan. Ook plastic bestek (ruim 7 miljoen stuks) en roerstokjes (4,5 miljoen) vervuilen de zee, net als meer dan 2 miljoen stukken touw.

Vooral het plastic is een grote bedreiging voor dieren in zee. Veel zeeschildpadden zien plastic zakken aan voor kwallen en eten ze op. Vogels krijgen kleine stukjes plastic binnen, en ook vissen krijgen deeltjes binnen. De giftige stoffen uit plastic kunnen daarom ook bij mensen terechtkomen, omdat vis veel gegeten wordt.

Hoeveel geld het afval in zee de maatschappij kost, is volgens UNEP niet te berekenen. Wel is duidelijk dat het om een groot bedrag gaat. ,,Vissers hebben schade aan hun netten, toeristen blijven weg van vieze stranden en schoonmaakacties zijn erg duur”, aldus een Unep-zegsman.

Volgens het milieubureau moeten dunne plastic zakken per direct verboden worden. Ook moet in havens geen premie meer worden geëist voor het afleveren van afval door schepen. Nu gooien veel schepen namelijk hun afval over boord om de kosten te drukken. Tevens moeten kleinschalige projecten om de oceanen schoon te maken worden gestimuleerd.

Watch it here: http://www.actglobal.nl/time2act/news-item/time2act-2009/

Burgemeester Albert de Hoop was een van de sprekers op het evenement Time2ACT, dat maandagmiddag 20 april werd gehouden in Stadsschouwburg De Harmonie in Leeuwarden. Hij sprak ondermeer over de Amelander manier van milieujutten.

Het was een gedenkwaardige middag, zegt gemeente Leeuwarden. Niet alleen vanwege de stroomstoring die – alsof de duvel er mee speelde – pal voor het begin van het evenement een deel van de Leeuwarder binnenstad, waaronder de schouwburg platlegde, maar ook door de keur van bijzondere sprekers. Centraal stond het thema van de ‘plastic Soep’, de vervuiling van de wereldzeeën met plastic afval. Maar er was méér. In een sfeer van ‘de schouders eronder’ en ‘tijd voor actie’ werden ervaringen uitgewisseld, innovaties getoond en concrete uitvindingen gedemonstreerd, die de komende decennia een verschil kunnen maken. Deelnemers reageerden enthousiast: ‘Ik loop al jaren mee in de milieubeweging en het valt mij op dat dan de neiging bestaat om problemen heel erg groot te maken. Hier worden vooral oplossingen heel groot gemaakt.’

Fryslân (en Leeuwarden in het bijzonder) wordt steeds meer als voorloper beschouwd op het gebied van duurzaamheid. Het was dan ook geen toeval dat vooraanstaande gasten uit binnen- en buitenland elkaar dit keer in Leeuwarden troffen. Hans Konst, gedeputeerde van de provincie Fryslân, is de nuchterheid zelve, maar was er zichtbaar trots op: “Natuurlijk, ook andere regio’s hebben ambitie om zich op dit gebied te profileren. Dat is alleen maar een goede zaak. Ik vind het echter vooral belangrijk dat we als Fryslân een inspirerende voortrekkersrol vervullen. Per slot werken we aan een beter milieu, voor onszelf en voor onze kinderen.”

Dat er iets gedaan moet worden is duidelijk. Neem de vervuiling van de zee. Volgens Jesse Goosens, die in Leeuwarden haar boek ‘Plastic Soep’ presenteerde, is in de Stille Oceaan door tal van stromingen een soort van verzamelplek van plastic afval ontstaan met een oppervlakte van twee keer de Verenigde Staten. Kapitein Charles Moore, ook aanwezig in Leeuwarden, ontdekte het verschijnsel tijdens een zeilwedstrijd in 1997. In de tien jaar daarop onderzocht hij met een team van experts alle kanten van het probleem en becijferde dat in een kwart van de Stille Oceaan – een gebied van 8,6 miljoen vierkante kilometer – maar liefst 44 miljoen kilo plastic afval drijft: 5,114 kilo per vierkante kilometer. En dat is alleen nog maar het drijvende afval. Omdat het om ontelbare kleine stukjes afval gaat worden ze door vissen, vogels en andere dieren als voedsel gezien, wat op termijn dodelijke gevolgen voor ze heeft.

Oplossingen werden ook aangedragen: Charles Moore zocht het vooral in ‘less is more’; kortom, streven naar een fundamentele gedragsverandering bij mensen die zijn opgegroeid in een consumptiemaatschappij. En spreker Michael Braungart, auteur van het beroemde boek Cradle to Cradle, schetste dat de consument zélf het voortouw kan nemen bij het oplossen van het probleem. ‘Gebruik papieren tassen en stuur alle plastic verpakking die je tegenkomt en niet nodig hebt gewoon terug naar de maker”, aldus de schrijver.

Heel praktisch was ook Albert de Hoop, burgemeester van Ameland. Hij noemde een praktische oplossing voor het zwerfvuil op de Amelandse stranden. “Wij hadden op een gegeven een moment een verbod om met auto’s de stranden op te gaan. Dat is natuurlijk vervelend voor de jutters. Toen hebben we afspraken gemaakt: OK, jullie mogen met de auto het strand op, maar dan krijg je een aanhanger van de gemeente mee. En alle rotzooi die je tegenkomt neem je vervolgens óók mee.”

Een nog groter probleem vormen de 10.000 containers die naar schatting jaarlijks wereldwijd van schepen overboord donderen. “Het zijn vaak de containers met de gevaarlijkste lading, want die moeten juist aan dek staan”, aldus De Hoop. Als voorzitter van KIMO, een internationale alliantie van kustgemeenten, kaartte hij dit probleem aan bij nationale en internationale overheden. De oplossingen die hij namens het KIMO aandroeg: strengere procedures voor het borgen van lading aan dek, containers voorzien van zendertjes, zodat ze in zee gelokaliseerd kunnen worden en het verhalen van de bergingskosten op de reder.

Ook in meer algemene zin werd gesproken over manieren om een duurzame wereld te bevorderen.
Zo wist Cees Buisman, directeur van het vermaarde Leeuwarder kennisinstituut voor watertechnologie Wetsus te melden dat de revolutionaire techniek om vanuit de verschillen tussen zoet- en zoutwater (blue energy) snel vordert en. Het project heeft inmiddels de tekentafel verlaten en wordt momenteel concreet uitgeprobeerd vanuit een proefopstelling bij Harlingen.

En Gerard Schouten van het Leeuwarder bedrijf ‘Dutch Rainmaker ’ vertelde over de opmerkelijke techniek waarmee windmolens vocht uit lucht weten te halen en zo door middel van een ingenieuze condensatietechniek zuiver water weten te produceren. Het bedrijf heeft momenteel een testmolen draaien in Harlingen welke 500 liter water per dag kan maken. Dutch Rainmaker werkt echter aan een installatie die 7000 liter per dag kan produceren. Het zou, met name in snikhete landen, een revolutie kunnen betekenen.

Zo passeerden nog meer praktische oplossingen voor tal van problemen de revue en juist dat praktische gaf de middag het elan waar de organisatoren zo op hadden gehoopt. Om de woorden van Wetsus-directeur Huisman te spreken: “Ik loop al jaren mee in de milieubeweging en het valt mij op dat dan de neiging bestaat om problemen heel erg groot te maken. Hier worden vooral oplossingen heel groot gemaakt.”

De Gorilla Media Group en de Provincie Friesland lanceren op maandag 20 april Time2ACT. Dit initiatief wil concrete ecologische problemen oplossen door de samenwerking tussen overheden, ondernemers en kennisinstellingen te stimuleren. Het probleem waarop 20 april wordt gefocust is dat van plastic afval in de oceanen. Circa 90 procent van het afval in de oceanen bestaat namelijk uit plastic. Door circulaire stromingen wordt dit plastic samengebracht. In de Stille Oceaan zijn hierdoor twee gigantische cirkels van drijvend plastic afval ontstaan, met een omvang van tweemaal de Verenigde Staten. Het plastic breekt langzaam af tot zeer kleine deeltjes die moeilijk uit het water te vissen zijn. De Plastic Soep vormt een serieuze bedreiging voor zeedieren, ecosystemen en zelfs voor mensen.

Time2ACT is een discussie-evenement tussen vertegenwoordigers van bedrijfsleven (DSM, SITA SUEZ), overheid (minVROM, VN, VN sustainable youth representation Netherlands) en kennisinstellingen (Universiteit Twente, Berenschot Consulting Group). De discussie wordt tegelijkertijd op twee locaties gevoerd. In het stadstheater in Leeuwarden en in het Virtual Reality-Lab aan de Universiteit Twente. In Twente zoeken medewerkers en studenten van de vakgroepen scheikundige technologie, thermal engineering, communicatiewetenschappen, industrieel ontwerpen, wijsbegeerte en nanotechnologie mee naar oplossingen voor het probleem. Daarnaast worden er experts op het gebied van (inter)nationaal beleid en regelgeving en studenten van Create Tomorrow (creatieve denktank) bij betrokken. T-Xchange, de organisatie die multi actor besluitvormingsprocessen ondersteunt met interactieve discussietechnieken, visualisaties en serious gaming, zal het debat vanuit de UT ondersteunen. National Geographic maakt, ter gelegenheid van de Internationale Dag van de Aarde, een uitzending over de dag. Deze wordt op 22 april uitgezonden.

Duurzaamheidscentrum

Gisteren naar Leeuwarden afgereisd om het Time2Act evenement bij te wonen. Ik had twee redenen om het evenement te bezoeken: een aangekondigde ‘brainchain’ en de aanwezigheid van Michael Braungart. Het evenement wordt morgen, op de dag van de aarde, om 21.00u uitgezonden op National Geographic channel.

Plastic Soup

In het Friesch Dagblad had ik gelezen dat er een poging zou worden gedaan om met elkaar oplossingen te vinden voor de ‘plastic soup’. De ‘plastic soup’ is de enorme opeenhoping van plastic afval in stroming van de Stille Oceaan. Tachtig procent van al deze vervuiling is afkomstig van land. De plastic verteert niet, maar valt uiteen in kleine stukjes. Vissen en vogels sterven omdat zij het onderscheid niet kunnen maken tussen plastic en echt voedsel. Het plastic bevat veel gifstoffen en bovendien hechten andere gifstoffen (landbouwgif) uit het water zich aan het plastic. In 1999 werd er zes maal meer plastic dan voedsel (plankton) gemeten. Wetenschappers voorspellen een vertienvoudiging (!) in het jaar 2010.Innovatie door samenwerking

Op het moment doe ik onderzoek naar hoe door samenwerking radicale en duurzame innovaties kansrijk kunnen worden. De ‘brainchain’ waarbij mensen met kennis aan elkaar worden gekoppeld leek mij een interessant genoeg om eens van dichterbij te gaan bekijken. Die activiteit gebeurde niet in Leeuwarden, maar op de Universiteit Twente. Via een videoverbinding werd er een aantal keer live contact gelegd met Twente waar in een futuristisch uitziende ‘warroom’ multidisciplinaire teams nadachten over oplossingen voor de ‘plastic soup’ problematiek. De experts werkten in groepjes aan eerder door hen vastgestelde deelproblemen. Jammer dat er door grote woorden ook grote verwachtingen werden geschapen. De aanpak bestond uit een ‘ordinaire brainstorm’ en de uitkomst leek te bestaan uit een handje vol voor de hand liggende oplossingen. De problematiek zit ‘m m.i. dan ook niet in het bedenken van deze open deuren (voorkomen van plastic afval door er een prijs aan te geven e.d.), de kwestie gaat veel meer over hoe de wil kan worden gecreëerd om systeemveranderingen in te voeren.

Waarom de ‘warroom’ vol stond met high-tech werd niet duidelijk. Er werd gebruik gemaakt van T-Xchange innovation lab. Ik kende het nog niet, via Google vond ik uit dat de methode zich onderscheid door de oplossingen / ideeen die zijn bedacht te visualiseren en d.m.v. gaming de gebruiksscenario’s te toetsen. Het klinkt mij interessant in de oren en zal er de komende tijd wat nader onderzoek naar doen.

Michael Braungart

Dankzij een stroomstoring kon het evenement anderhalf uur later pas beginnen. Dit gaf gelegenheid om uitgebreid met diverse bezoekers en gasten te spreken. Michael Braungart heb ik ook even kunnen spreken. Hij liet weten enthousiast te zijn over het Cradle to Cradle Supporters initiatief. Immers, met slechts 5% van de bevolking kunnen radicale veranderingen worden ingezet.

In het interview dat met hem werd afgenomen benadrukte hij dat we meer ‘goede chemici’ nodig hebben. Daartoe richt Braungart zich op de jonge mensen van diverse universiteiten. Het plastic dat we nu produceren en afdanken is slecht plastic. Plastic kan goed zijn, mits het ontworpen wordt met ‘the end in mind’. De opdracht voor goede chemici: plastic moet of volledig biologisch afbreekbaar zijn (waarbij het zelfs een positieve invloed op het natuurlijke leefmilieu kan hebben als het wordt afgedankt), of terug kunnen worden genomen door de producent om als nieuwe grondstof te dienen.

De Nederlandse overheid zal Cradle to Cradle gaan meewegen bij het ‘duurzaam inkopen’ in 2012, zo liet Braungart weten. De Duurzaam Inkopen en Cradle to Cradle Vraag en Antwoord sites van VROM geven hier nog niet veel duidelijkheid over, maar het zou een geweldig impuls zijn.

Verpakkingsmateriaal = instant waste

Nog wat schrikbarende getallen: Wereldwijd worden er 500.000.000.000 plastic tassen per jaar verbruikt. In Nederland gaat om 1 miljard plastic tasjes per jaar, gemiddeld 160 tassen per persoon per jaar. Het is zo te hopen dat mensen zich gaan realiseren dat de wegwerpmaatschappij geen ‘groot goed’ of luxe is die we moeten willen behouden. Laten we ons bewustzijn vergroten en bij kleine en grote kwesties ons telkens afvragen: is dit goed voor mij én een ander én het geheel? Mijn oproep is ook om de Cradle to Cradle Supporters te ondersteunen zodat het bedrijfsleven ziet dat zij zich positief kunnen onderscheiden door bijvoorbeeld hun verpakkingsmateriaal terug te nemen of biologisch afbreekbare materialen te gaan gebruiken.

Meer info

• Charles Moore: Sailing the Great Pacific Garbage Patch (video)
• BBC Documentary ‘Message in the waves’
• National Geographic Channel Nederland
• Plastic Soep door Jesse Goossens (boek)
• Cradle to Cradle Supporters
• Idee: Cradle to Cradle voor Albert Heijn (of Supermarkten in het algemeen)

De Europese Unie erkent petities als een initiatief om nieuwe wetgeving op te stellen. JIJ hebt de mogelijkheid om het Europese beleid te beïnvloeden en onze zeeën en kusten beter te beschermen.